Ta’minotchi yoki xaridlar bo‘yicha mutaxassis — dorixona uchun kerakli mahsulotlarni vaqtida topish, yetkazib beruvchilar bilan ishlash, narxlarni solishtirish va xarid buyurtmalarini tayyorlash bilan shug‘ullanadigan xodim.
Bu rolning asosiy vazifasi — dorixonada kerakli mahsulotlar tugab qolmasligi, xaridlar esa ortiqcha yoki zararli bo‘lmasligi uchun ta’minot jarayonini nazorat qilish.
1. Dorixonaga kerakli mahsulotlarni aniqlash
Ta’minotchi qaysi mahsulotlarni xarid qilish kerakligini aniqlaydi.
Bunda quyidagilar tekshiriladi:
qaysi mahsulotlar tugayapti; qaysi mahsulotlar tez sotilmoqda; qaysi mahsulotlar mijozlar tomonidan ko‘p so‘ralmoqda; qaysi mahsulotlar dorixonada umuman qolmagan; qaysi mahsulotlar mavsumiy talabga ega; qaysi mahsulotlar o‘rnini bosuvchi analoglarga ega. Maqsad — dorixonada mijozlar ko‘p so‘raydigan asosiy mahsulotlar mavjud bo‘lishi.
2. Qoldiq va savdo ma’lumotlarini tahlil qilish
Ta’minotchi xarid qarorini faqat taxmin bilan emas, qoldiq va savdo ma’lumotlariga qarab tayyorlaydi.
U quyidagilarni ko‘radi:
mahsulotning hozirgi qoldig‘i; oxirgi kunlar yoki haftalardagi savdo miqdori; mahsulot qancha kunga yetishi; ortiqcha qoldiq bor-yo‘qligi; umuman sotilmayotgan mahsulotlar; tez tugayotgan mahsulotlar. Bu tahlil noto‘g‘ri xarid qilish, ortiqcha tovar yig‘ilishi va kerakli mahsulot tugab qolishini kamaytiradi.
3. Yetkazib beruvchilar narxlarini solishtirish
Ta’minotchi bir xil mahsulotni turli yetkazib beruvchilarda solishtiradi.
Solishtirishda quyidagilarga e’tibor beradi:
minimal buyurtma miqdori; chegirma yoki aksiya bor-yo‘qligi; yetkazib beruvchining ishonchliligi. Maqsad — dorixona uchun foydali, tez va ishonchli xarid variantini tanlashga yordam berish.
4. Buyurtma shakllantirish
Kerakli mahsulotlar aniqlangandan keyin ta’minotchi buyurtma shakllantiradi.
Buyurtmada quyidagilar bo‘ladi:
tanlangan yetkazib beruvchi; Buyurtma dorixona ehtiyojiga mos bo‘lishi kerak: kam ham emas, ortiqcha ham emas.
5. Buyurtmani kelishish va yuborish
Ta’minotchi buyurtmani ichki tartib bo‘yicha dorixona mudiri, rahbar yoki boshqa mas’ul shaxs bilan kelishishi mumkin.
Bu bosqichda ta’minotchi odatda buyurtmani tayyorlaydi, asoslaydi va tasdiqlashga beradi. Yakuniy tasdiqlash huquqi dorixona ichki tartibiga bog‘liq bo‘ladi.
Kelishuv jarayonida quyidagilar muhim:
buyurtma tasdiqlangan bo‘lishi; mahsulot va miqdor xato bo‘lmasligi; narxlar tekshirilgan bo‘lishi; yetkazib beruvchi bilan aloqa aniq bo‘lishi; buyurtma holati kuzatib borilishi. Buyurtma tasdiqlangandan keyin u yetkazib beruvchiga yuboriladi.
6. Yetkazib berish holatini kuzatish
Buyurtma yuborilgandan keyin ta’minotchi uning bajarilishini kuzatadi.
U quyidagilarni tekshiradi:
buyurtma qabul qilinganmi; mahsulotlar to‘liq keladimi; yetkazib berish kechikmayaptimi; ayrim mahsulotlar bekor qilinmaganmi; narx yoki miqdor o‘zgarmaganmi. Agar kechikish yoki o‘zgarish bo‘lsa, ta’minotchi dorixona mudiri yoki mas’ul xodimga xabar beradi.
7. Kelgan tovarni buyurtma bilan solishtirish
Tovar dorixonaga kelganda ta’minotchi omborchi yoki tovar qabul qilish mas’uli bilan birga buyurtma va kelgan mahsulotni solishtirishi mumkin.
Tekshiriladi:
buyurtma qilingan mahsulot kelganmi; yetishmayotgan mahsulot bormi; ortiqcha kelgan mahsulot bormi. Agar farq bo‘lsa, ta’minotchi yetkazib beruvchi bilan aniqlashtiradi yoki mas’ul rahbarga xabar beradi.
8. Ortiqcha va sekin sotiladigan mahsulotlarni kuzatish
Ta’minotchi faqat kerakli mahsulotni olib kelish bilan cheklanmaydi. U ortiqcha yoki sekin sotilayotgan mahsulotlarni ham kuzatadi.
Bunda quyidagilar aniqlanadi:
uzoq vaqt sotilmayotgan mahsulotlar; haddan tashqari ko‘p olib qo‘yilgan mahsulotlar; yaroqlilik muddati yaqinlashgan mahsulotlar; boshqa filialga o‘tkazish mumkin bo‘lgan mahsulotlar; yetkazib beruvchiga qaytarish mumkin bo‘lgan mahsulotlar. Bu dorixona pulining ortiqcha qoldiqda “muzlab qolmasligi” uchun muhim.
9. Yetkazib beruvchilar bilan ishlash
Ta’minotchi yetkazib beruvchilar bilan muntazam aloqada bo‘ladi.
U quyidagi masalalarni aniqlashtiradi:
noto‘g‘ri kelgan mahsulotlar; qaytarish yoki almashtirish masalalari. Yetkazib beruvchi bilan aniq va tartibli ishlash dorixonaga mahsulotni vaqtida olishga yordam beradi.
10. Ta’minotchi FOM dasturlaridan qanday foydalanadi?
Ta’minotchi FOM dasturlaridan xarid va ta’minot jarayonida kerakli ma’lumotlarni ko‘rish, solishtirish va buyurtma tayyorlash uchun foydalanadi.
U odatda dasturda quyidagi amallarni bajaradi:
kam qolgan mahsulotlarni aniqlaydi; savdo tarixini tahlil qiladi; yetkazib beruvchilar narxlarini solishtiradi; buyurtma holatini kuzatadi; kirim bilan buyurtmani solishtiradi; hisobotlardan foydalanadi. F-Summary, F-Apteka va F-Analytics ta’minotchiga xaridni aniqroq, tezroq va foydaliroq qilishga yordam beradi.
11. Xatoliklar va muammolar haqida xabar berish
Agar ta’minotchi dasturda yoki xarid jarayonida muammo ko‘rsa, bu haqda mas’ul xodimga yoki FOM texnik yordamiga xabar beradi.
Masalan:
mahsulot narxi noto‘g‘ri ko‘rinmoqda; yetkazib beruvchi ro‘yxatda yo‘q; qoldiq noto‘g‘ri chiqmoqda; mahsulot kartochkasi takrorlangan; hisobotda ma’lumot noto‘g‘ri ko‘rinmoqda; buyurtma va kirim mos kelmayapti. Murojaatda mahsulot nomi, yetkazib beruvchi, buyurtma raqami, sana va muammo tavsifi aniq berilishi kerak.
Qisqa xulosa
Ta’minotchi yoki xaridlar bo‘yicha mutaxassis dorixonada mahsulotlar vaqtida, kerakli miqdorda va foydali narxda bo‘lishi uchun xarid jarayonini yuritadi.
Bu rol to‘g‘ri bajarilsa, dorixonada kerakli mahsulotlar kamroq tugaydi, xaridlar aniqroq bo‘ladi, ortiqcha qoldiq kamayadi va dorixona foydasi yaxshilanadi.