Hisobchi yoki buxgalter — dorixonada pul, hujjatlar, kirim-chiqim, kassa, yetkazib beruvchilar bilan hisob-kitob va moliyaviy hisobotlar to‘g‘ri yuritilishini nazorat qiladigan mutaxassis.
Bu rolning asosiy vazifasi — dorixonadagi moliyaviy ma’lumotlar, hujjatlar va real pul harakati bir-biriga mos bo‘lishini ta’minlash.
1. Kassa va tushumlarni tekshirish
Hisobchi dorixonadagi kassa tushumlarini tekshiradi.
U quyidagilarni solishtiradi:
terminal orqali tushgan to‘lovlar; QR yoki boshqa elektron to‘lovlar; real pul va dasturdagi ma’lumotlar. Agar farq chiqsa, hisobchi sababini aniqlaydi va dorixona mudiri yoki mas’ul xodim bilan birga tekshiradi.
2. Kirim hujjatlarini tekshirish
Hisobchi dorixonaga kelgan mahsulotlar bo‘yicha kirim hujjatlarini tekshiradi.
Bunda quyidagilar ko‘riladi:
qo‘shimcha xarajatlar yoki chegirmalar. Kirim hujjatlari noto‘g‘ri yuritilsa, qoldiq, foyda, qarzdorlik va hisobotlarda xatolik paydo bo‘lishi mumkin.
3. Yetkazib beruvchilar bilan hisob-kitobni nazorat qilish
Hisobchi yetkazib beruvchilar bilan hisob-kitob holatini kuzatadi.
U quyidagilarni tekshiradi:
qaysi yetkazib beruvchiga qancha qarz bor; qaysi to‘lovlar amalga oshirilgan; qaysi hujjatlar yopilgan; qaysi hujjatlar hali to‘lanmagan; ortiqcha yoki noto‘g‘ri to‘lov bo‘lmaganmi; qaytarilgan mahsulotlar hisobga olinganmi. Bu nazorat dorixona qarzdorligi oshib ketmasligi va to‘lovlar tartibli yuritilishi uchun muhim.
4. Savdo va qaytarish hujjatlarini tekshirish
Hisobchi savdo va qaytarishlar bo‘yicha ma’lumotlarni tekshiradi.
Bunda quyidagilar ko‘riladi:
savdo to‘g‘ri rasmiylashtirilganmi; qaytarishlar asosli va to‘g‘ri kiritilganmi; bekor qilingan savdolar ko‘p emasmi; qaytarish summasi kassa bilan mosmi; mahsulot qoldig‘i qaytarishdan keyin to‘g‘ri o‘zgarganmi; chek va hujjat ma’lumotlari mos keladimi. Qaytarish va bekor qilishlar nazorat qilinmasa, kassa, qoldiq va foyda bo‘yicha noto‘g‘ri ma’lumotlar paydo bo‘lishi mumkin.
5. Narx va foyda ma’lumotlarini tekshirish
Hisobchi mahsulotlar bo‘yicha narx va foyda ma’lumotlarini ham kuzatishi mumkin.
U quyidagilarga e’tibor beradi:
kirim narxi to‘g‘ri kiritilganmi; narx xatosi dorixona zarariga olib kelmayaptimi; foyda noto‘g‘ri hisoblanmayaptimi; chegirmalar to‘g‘ri qo‘llanganmi; marja juda pasayib ketmaganmi. Bu tekshiruv dorixona moliyaviy natijasini to‘g‘ri tushunishga yordam beradi.
6. Hujjatlar tartibini yuritish
Hisobchi dorixonadagi moliyaviy va hisob hujjatlari tartibli bo‘lishini ta’minlaydi.
Masalan:
yetkazib beruvchi hujjatlari; inventarizatsiya natijalari; soliq va fiskal ma’lumotlar. Hujjatlar tartibli bo‘lsa, tekshiruv, tahlil va rahbariyatga hisobot berish osonlashadi.
7. Soliq va fiskal ma’lumotlarga e’tibor berish
Hisobchi savdo va chek ma’lumotlari fiskal talablar bo‘yicha to‘g‘ri yuritilishini kuzatadi.
U quyidagilarni tekshirishi mumkin:
fiskal chek chiqarilganmi; chekdagi summa to‘g‘rimi; yuborilmagan cheklar bormi; mahsulot ma’lumotlari to‘g‘ri ko‘rsatilganmi; soliq bilan bog‘liq ma’lumotlarda xatolik yo‘qmi; kassa hisobotlari savdo hisobotlari bilan mosmi. Agar fiskal ma’lumotlarda muammo bo‘lsa, hisobchi dorixona mudiri, IT mas’ul yoki FOM texnik yordamiga murojaat qiladi.
8. Inventarizatsiya natijalarini tekshirish
Hisobchi inventarizatsiya natijalari moliyaviy hisobga qanday ta’sir qilishini tekshiradi.
U quyidagilarni ko‘radi:
farq sababi aniqlanganmi; hisobdan chiqarish kerakmi; qayta kirim yoki tuzatish kerakmi; inventarizatsiya natijalari rahbariyatga yetkazilganmi. Inventarizatsiya natijalari faqat ombor ma’lumoti emas, balki dorixonaning moliyaviy natijasiga ham ta’sir qiladi.
9. Rahbariyat uchun moliyaviy ma’lumot tayyorlash
Hisobchi dorixona rahbari yoki egasi uchun moliyaviy ma’lumotlarni tayyorlaydi.
Masalan:
yetkazib beruvchilarga qarzdorlik; mahsulot bo‘yicha zarar yoki foyda; Bu ma’lumotlar rahbariyatga dorixona holatini aniqroq ko‘rish va qaror qabul qilishga yordam beradi.
10. Hisobchi FOM dasturlaridan qanday foydalanadi?
Hisobchi FOM dasturlaridan moliyaviy va hisob ma’lumotlarini ko‘rish, tekshirish va solishtirish uchun foydalanadi.
U odatda dasturda quyidagi ma’lumotlarni ko‘radi:
yetkazib beruvchilar bo‘yicha qarzdorlik; narx va foyda ma’lumotlari; inventarizatsiya natijalari; F-Apteka, F-Kassa va F-Analytics hisobchiga pul, hujjat, qoldiq va savdo ma’lumotlarini aniqroq tekshirishga yordam beradi.
11. Xatoliklar va muammolar haqida xabar berish
Agar hisobchi dasturda, hujjatda yoki moliyaviy ma’lumotlarda muammo ko‘rsa, mas’ul xodimga yoki FOM texnik yordamiga xabar beradi.
Masalan:
savdo summasi kassa bilan mos kelmayapti; kirim hujjati noto‘g‘ri ko‘rinmoqda; yetkazib beruvchi bo‘yicha qarzdorlik noto‘g‘ri chiqmoqda; qaytarish summasi noto‘g‘ri hisoblangan; chek ma’lumotlari noto‘g‘ri; hisobotda davr bo‘yicha ma’lumot chiqmayapti; qoldiq va hujjat ma’lumotlari mos emas. Murojaatda hujjat raqami, sana, filial nomi, summa, hisobot turi va muammo tavsifi aniq berilishi kerak.
Qisqa xulosa
Hisobchi yoki buxgalter dorixonada pul, hujjatlar, kassa, kirim-chiqim, qarzdorlik va moliyaviy hisobotlar to‘g‘ri yuritilishini nazorat qiladi.
Bu rol to‘g‘ri bajarilsa, dorixonada moliyaviy xatolar kamayadi, kassa va hujjatlar tartibli bo‘ladi, qarzdorlik nazorat qilinadi va rahbariyat dorixona holatini aniqroq ko‘ra oladi.