Explore

5. Xodimlar va motivatsiya

Malik Valikhodjaev

Last edited 4 days ago by Fom Admin.

Maqsad

Bu jarayon dorixona xodimlari aniq vazifa bilan, tartibli va natijaga yo‘naltirilgan holda ishlashi uchun kerak.

Xodimlar va motivatsiya yaxshi boshqarilsa:

har bir xodim nima qilishi kerakligini tushunadi;

ish jadvali tartibli bo‘ladi;

savdo va xizmat sifati yaxshilanadi;

xodimlar natijasi ko‘rinadi;

bonus va mehnat haqi tushunarli hisoblanadi;

xatolar, intizomsizlik va o‘g‘irlik xavfi kamayadi;

dorixona barqarorroq ishlaydi.

⁠

Bu jarayon nima?

Xodimlar bilan ishlash — dorixonada kim nima qilishini belgilash, ishni tashkil qilish, o‘qitish, nazorat qilish va natijani baholash jarayoni.

Motivatsiya — xodimni yaxshi ishlashga, savdo va xizmat sifatini oshirishga rag‘batlantirish tizimi.

Oddiy qilib aytganda, bu jarayon quyidagi savollarga javob beradi:

dorixonada kimlar ishlaydi?

har bir xodimning vazifasi nima?

ish jadvali qanday tuziladi?

yangi xodim qanday o‘rgatiladi?

xodim natijasi qanday baholanadi?

bonus qanday hisoblanadi?

mehnat haqi qanday to‘lanadi?

xodim xatosi yoki o‘g‘irlik xavfi qanday kamaytiriladi?

⁠

Kimlar ishtirok etadi?

Bu jarayonda odatda quyidagi xodimlar ishtirok etadi:

dorixona rahbari / egasi — umumiy mehnat haqi, motivatsiya va xodimlar siyosatini belgilaydi;

dorixona mudiri — xodimlar ishini kundalik nazorat qiladi;

farmatsevt / provizor — xaridor bilan ishlaydi, savdo qiladi, xizmat ko‘rsatadi;

katta farmatsevt / provizor — yangi xodimlarga yordam beradi va ish sifatini kuzatadi;

buxgalter — mehnat haqi va to‘lovlarni hisoblashda ishtirok etadi;

HR yoki kadrlar bo‘yicha mas’ul — xodimlarni rasmiylashtirish, hujjatlar va ishga qabul qilishda yordam beradi.

Kichik dorixonalarda bu vazifalarning ko‘pini mudir yoki rahbarning o‘zi bajarishi mumkin.

⁠

Jarayon qanday ishlaydi?

1. Vazifalarni aniq belgilash

Har bir xodim o‘z vazifasini aniq bilishi kerak.

Masalan:

farmatsevt xaridorga xizmat ko‘rsatadi;

F-Kassa’da savdoni rasmiylashtiradi;

chek chiqaradi;

markirovka bilan ishlaydi;

yo‘q dori vositalari bo‘yicha so‘rovlarni qayd qiladi;

mudir qoldiq, savdo, xodimlar ishi va tartibni nazorat qiladi;

omborchi yoki mas’ul xodim tovar qabul qilish va kirim jarayonida qatnashadi.

Agar vazifalar aniq bo‘lmasa, ishda chalkashlik paydo bo‘ladi: kimdir ishni qiladi, kimdir unutadi, kimdir esa “bu mening vazifam emas” deb o‘ylaydi.

⁠

2. Ish jadvalini tuzish

Dorixonada ish jadvali oldindan aniq bo‘lishi kerak.

Ish jadvalida quyidagilar hisobga olinadi:

dorixona ish vaqti;

xodimlar soni;

pik vaqtlar;

dam olish kunlari;

navbatchilik;

tushlik va tanaffuslar;

kasallik yoki favqulodda holatda kim o‘rnini bosishi.

Ish jadvali noto‘g‘ri tuzilsa, xaridor ko‘p keladigan vaqtda xodim yetishmasligi mumkin.

⁠

3. Xodimlarni o‘qitish

Yangi xodim ishni boshlashdan oldin asosiy jarayonlarni tushunishi kerak.

Xodim quyidagilarni bilishi muhim:

F-Kassa’da savdo qilish;

F-Apteka’da kerakli ma’lumotlarni topish;

shtrix-kod va markirovka bilan ishlash;

chek chiqarish;

qaytarish va bekor qilish tartibi;

dori kartochkalarini adashtirmaslik;

xaridor bilan to‘g‘ri muloqot qilish;

retseptli dorilar va ichki tartib bo‘yicha ehtiyotkor ishlash.

O‘qitish bo‘lmasa, xodim xatosi savdo, qoldiq, kassa va mijozlar noroziligiga olib kelishi mumkin.

⁠

4. Savdo va xizmat natijasini kuzatish

Xodimning natijasi faqat “ish joyida bo‘ldi” bilan o‘lchanmasligi kerak.

Quyidagilar ham kuzatiladi:

xodim qancha savdo qildi;

chek soni qancha;

o‘rtacha chek qancha;

qaytarishlar ko‘pmi;

kassa xatolari bormi;

xaridorlardan shikoyat bormi;

yo‘q dori so‘rovlari qayd qilinyaptimi;

xizmat sifati qanday.

Natija ko‘rinmasa, yaxshi ishlayotgan va qiynalayotgan xodimlarni ajratish qiyin bo‘ladi.

⁠

5. Bonus va motivatsiyani hisoblash

Motivatsiya xodimga nima uchun qo‘shimcha pul yoki rag‘bat olishini tushunarli qilib berishi kerak.

Bonus quyidagilarga bog‘liq bo‘lishi mumkin:

savdo hajmi;

chek soni;

o‘rtacha chek;

xizmat sifati;

intizom;

xatolarning kamligi;

fokus dori vositalari bo‘yicha reja;

dorixona umumiy natijasi.

Muhim: bonus tizimi xodimni noto‘g‘ri savdoga majburlamasligi kerak. Farmatsevt xaridor ehtiyojiga mos kelmaydigan dori vositasini faqat bonus uchun taklif qilmasligi kerak.

Motivatsiya dorixona foydasini oshirishi kerak, lekin xaridor ishonchi va qonunchilikka zarar bermasligi kerak.

⁠

6. Mehnat haqini to‘lash

Mehnat haqi va bonuslar tushunarli hisoblanishi kerak.

Xodim quyidagilarni bilishi kerak:

asosiy oylik qancha;

bonus qanday hisoblanadi;

bonus qaysi natijaga bog‘liq;

jarima yoki ushlab qolish bo‘lsa, nima sababdan;

to‘lov qachon amalga oshiriladi;

hisob-kitobni kim tushuntirib beradi.

Agar mehnat haqi tushunarsiz bo‘lsa, xodimlarda norozilik va ishonchsizlik paydo bo‘ladi.

⁠

7. Xatolar va intizomni nazorat qilish

Dorixonada xodim xatolari bevosita pul va mijoz ishonchiga ta’sir qiladi.

Ko‘p uchraydigan holatlar:

noto‘g‘ri dori sotish;

boshqa doza yoki qadoqni tanlash;

chekni noto‘g‘ri chiqarish;

qaytarishni noto‘g‘ri rasmiylashtirish;

qoldiqni adashtirish;

narxni noto‘g‘ri tushuntirish;

mijoz bilan qo‘pol muloqot qilish;

ishga kechikish;

ichki tartibga rioya qilmaslik.

Bunday holatlar bo‘yicha rahbar yoki mudir sababni aniqlashi kerak: xodim bilmayaptimi, o‘qitilmaganmi, dasturda muammo bormi yoki intizom muammosimi.

⁠

8. O‘g‘irlik va yo‘qotish xavfini kamaytirish

Dorixonada tovar va pul harakati bo‘lgani uchun yo‘qotish xavfi ham bo‘ladi.

Xavfni kamaytirish uchun:

qoldiq muntazam tekshiriladi;

inventarizatsiya o‘tkaziladi;

qaytarishlar nazorat qilinadi;

bekor qilingan savdolar ko‘riladi;

kassa farqlari tekshiriladi;

videokuzatuv va xavfsizlik qoidalari ishlaydi;

xodimlar bo‘yicha savdo va qaytarishlar tahlil qilinadi.

Maqsad xodimlarni doimiy ayblash emas. Maqsad — tizimda nazorat bo‘lishi va pul/tovar yo‘qotishlarini kamaytirish.

⁠

Qaysi FOM dasturlari yordam beradi?

F-Kassa

F-Kassa xodimning savdo jarayonidagi ishini ko‘rishga yordam beradi.

F-Kassa orqali:

savdo rasmiylashtiriladi;

chek chiqariladi;

xodim bo‘yicha savdo ko‘rinadi;

qaytarish va bekor qilishlar ko‘riladi;

kassa xatolari aniqlanishi mumkin.

F-Apteka

F-Apteka xodimlar, huquqlar, qoldiq va tovar harakatlari bilan bog‘liq jarayonlarda yordam beradi.

F-Apteka orqali:

xodimlarga kirish huquqlari berilishi mumkin;

dori kartochkalari va qoldiq tartibli yuritiladi;

kirim, qaytarish va hisobdan chiqarishlar ko‘riladi;

motivatsiya yoki xodimlar natijasi bilan bog‘liq ma’lumotlar yuritilishi mumkin.

F-Analytics

F-Analytics rahbar va mudirga xodimlar natijasini tahlil qilishga yordam beradi.

F-Analytics orqali:

xodimlar bo‘yicha savdo ko‘riladi;

chek soni va savdo hajmi tahlil qilinadi;

qaysi xodim kuchli, qaysi xodimga yordam kerakligi ko‘rinadi;

qaytarishlar va xatolar kuzatiladi;

dorixona umumiy natijasi xodimlar kesimida baholanadi.

F-Inventory

F-Inventory inventarizatsiya orqali qoldiq farqlarini aniqlashga yordam beradi.

Bu xodimlar ishi, hisobdagi xatolar yoki yo‘qotishlarni tushunishda foydali bo‘lishi mumkin.

Datfo

Datfo ayrim fokus dori vositalari bo‘yicha xodimlar motivatsiyasiga ta’sir qilishi mumkin.

Masalan, marketing shartnomasi bo‘yicha fokus dori vositasi rejasini bajarish kerak bo‘lsa, bu xodimlar uchun qo‘shimcha motivatsiya tizimida hisobga olinishi mumkin.

Muhim: Datfo bo‘yicha motivatsiya xaridor ehtiyojiga zid savdoga olib kelmasligi kerak.

⁠

Tez-tez uchraydigan xatolar

Xodimlar va motivatsiya jarayonida quyidagi xatolar ko‘p uchraydi:

xodim vazifasi aniq belgilanmagan;

yangi xodim yetarli o‘qitilmagan;

ish jadvali tartibsiz tuzilgan;

bonus tizimi tushunarsiz;

mehnat haqi hisob-kitobi xodimga tushuntirilmagan;

faqat savdo hajmi baholanadi, xizmat sifati hisobga olinmaydi;

xodim xatolari tahlil qilinmaydi;

qaytarish va bekor qilishlar nazorat qilinmaydi;

inventarizatsiya farqlari sababini hech kim izlamaydi;

motivatsiya xodimni noto‘g‘ri tavsiya berishga undaydi.

⁠

Jarayon yaxshi ishlayotganini qanday bilamiz?

Xodimlar va motivatsiya jarayoni yaxshi ishlayotganini quyidagi belgilar orqali ko‘rish mumkin:

har bir xodim o‘z vazifasini tushunadi;

ish jadvali tartibli;

yangi xodimlar tezroq moslashadi;

savdo va xizmat natijalari ko‘rinadi;

bonus va mehnat haqi tushunarli hisoblanadi;

xodimlar o‘rtasida norozilik kam;

savdo va kassa xatolari kamayadi;

xaridorlardan shikoyatlar kamayadi;

inventarizatsiya farqlari nazoratda;

rahbar kim qanday natija berayotganini ko‘ra oladi.

⁠

Qisqa xulosa

Xodimlar va motivatsiya dorixona natijasiga kuchli ta’sir qiladigan asosiy jarayonlardan biridir.

Dorixonada yaxshi dastur, yaxshi assortiment va yaxshi narx bo‘lsa ham, xodimlar tartibli ishlamasa, natija pasayadi.

Shuning uchun dorixonada vazifalar, ish jadvali, o‘qitish, savdo natijasi, bonus, mehnat haqi va nazorat tizimli boshqarilishi kerak.

Bu jarayon yaxshi ishlasa, xodimlar yaxshiroq ishlaydi, xaridorlarga xizmat sifati oshadi va dorixona natijasi barqarorroq bo‘ladi.

Want to print your doc?
This is not the way.

Try clicking the ··· in the right corner or using a keyboard shortcut (

CtrlP

) instead.